Key takeaway
ไฟลัดวงจร คือ อุบัติเหตุทางไฟฟ้าที่เกิดจากกระแสไฟฟ้าไหลข้ามขั้วโดยไม่ผ่านอุปกรณ์ไฟฟ้า ทำให้เกิดความร้อนสูงจนฉนวนละลายและเกิดประกายไฟ สาเหตุส่วนใหญ่มักมาจากสายไฟชำรุด การใช้ไฟเกินกำลัง อุปกรณ์ที่ไม่ได้มาตรฐาน และการติดตั้งผิดวิธี สำหรับวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพที่สุดคือการติดตั้งระบบป้องกันอัตโนมัติอย่างเซอร์กิตเบรกเกอร์และเบรกเกอร์กันดูด ควบคู่ไปกับการตรวจสอบสภาพระบบไฟทุก 3-5 ปี ในกรณีที่เกิดไฟลัดวงจรให้สับเมนเบรกเกอร์เพื่อตัดกระแสไฟทันทีและห้ามใช้น้ำดับไฟเด็ดขาด

สาเหตุของ "ไฟไหม้บ้านวอดทั้งหลัง" ที่เราเห็นตามข่าวบ่อย ๆ มักเกิดจากไฟลัดวงจร ซึ่งคืออุบัติเหตุทางไฟฟ้าที่เกิดขึ้นได้ทุกวินาทีหากระบบไฟในบ้านไม่ได้มาตรฐานหรือขาดการบำรุงรักษา เพื่อความปลอดภัยของชีวิตและทรัพย์สิน การรู้ว่าไฟลัดวงจรเกิดจากอะไร และเมื่อเกิดเหตุไฟลัดวงจรต้องทําอย่างไร ก็จะช่วยสร้างความปลอดภัยให้แก่ชีวิตและทรัพย์สินได้

ไฟลัดวงจรเกิดจากอะไร ?

ไฟลัดวงจรมักจะมีสาเหตุที่สำคัญมาจาก 4 ปัจจัยดังต่อไปนี้

สายไฟและฉนวนชำรุด

ฉนวนที่หุ้มสายไฟมีอายุการใช้งานจำกัด เมื่อผ่านไปนานวันฉนวนเหล่านี้จะเริ่มกรอบ เปื่อย หรือแตกหักจากการถูกความร้อนสะสม รวมถึงการถูกสัตว์กัดแทะ เช่น หนู หรือแมลงสาบ ทำให้ลวดทองแดงด้านในเปลือยเปล่าและสัมผัสกันเองหรือสัมผัสกับโครงโลหะจนเกิดความร้อนสะสมจนฉนวนละลายได้เร็วขึ้น

การใช้ไฟฟ้าเกินกำลัง

หลายบ้านชอบต่อปลั๊กพ่วงหลายชั้น และเสียบเครื่องใช้ไฟฟ้าที่กินไฟสูงพร้อมกันในจุดเดียว เช่น แอร์ เตารีด และกาน้ำร้อน กระแสไฟฟ้าที่ไหลมากเกินกว่าที่สายไฟหรือเต้ารับจะรับไหวจะทำให้เกิดความร้อนจัดจนเกิดการลัดวงจรตามมา

อุปกรณ์ไฟฟ้าเสื่อมสภาพหรือไม่ได้มาตรฐาน

เต้ารับ เต้าเสียบ หรือสวิตช์ไฟที่เก่าจนหลวม มีคราบสนิม หรือฝุ่นสะสมหนาแน่น จะทำให้จุดสัมผัสไฟฟ้าเกิดความร้อนสูงผิดปกติ รวมถึงเครื่องใช้ไฟฟ้าราคาถูกที่ไม่ได้มาตรฐาน มอก. มักมีการออกแบบวงจรภายในและฉนวนที่ไม่ดี เสี่ยงต่อการลัดวงจรภายในตัวเครื่องได้ง่าย

การติดตั้งระบบไฟฟ้าไม่ถูกต้อง

การเลือกใช้งานช่างที่ไม่มีใบอนุญาตหรือไม่มีความชำนาญ อาจทำให้เดินสายไฟผิดวิธี เช่น ไม่ใส่ท่อร้อยสายไฟ เดินสายไฟร่วมกับสายสื่อสาร หรือวางสายใกล้แหล่งความร้อนสูง ทำให้สายไฟเสียดสีและกร่อนจนลัดวงจรในที่สุด

เราจะสามารถป้องกันไฟลัดวงจรได้อย่างไร ?

การป้องกันคือแนวทางที่ดีที่สุดในการเกิดเหตุไฟไหม้หรือเหตุไม่คาดฝันอื่น ๆ โดยเราสามารถป้องกันเหตุไฟฟ้าลัดวงจรได้ดังนี้

• - เลือกใช้อุปกรณ์ที่ได้มาตรฐาน ทุกอุปกรณ์ตั้งแต่มิเตอร์ สายไฟ ไปจนถึงปลั๊กพ่วง ต้องมีเครื่องหมาย มอก. รองรับ โดยเฉพาะสายไฟควรเลือกขนาดให้เหมาะสมกับโหลด เช่น สายขนาด 2.5 ตร.มม. สำหรับวงจรเต้ารับทั่วไป
• - ติดตั้งระบบป้องกันอัตโนมัติ ติดตั้งเซอร์กิตเบรกเกอร์ (MCB) และเบรกเกอร์กันดูด เพื่อช่วยตัดวงจรทันทีเมื่อพบกระแสไฟรั่วหรือไฟเกินก่อนที่จะลุกลามเป็นเพลิงไหม้
• - แบ่งวงจรไฟฟ้าให้เป็นสัดส่วน ควรแยกวงจรแสงสว่าง วงจรปลั๊ก และวงจรเครื่องใช้ไฟฟ้าหนัก อย่างแอร์หรือเครื่องทำน้ำอุ่นออกจากกัน เพื่อจำกัดความเสียหายหากเกิดปัญหาที่จุดใดจุดหนึ่ง
• - ตรวจสอบสภาพระบบไฟสม่ำเสมอ ควรให้ช่างไฟฟ้าตรวจสอบสภาพระบบไฟทุก 3-5 ปี หรือสังเกตสัญญาณเตือนเอง เช่น มีกลิ่นไหม้ มีเสียงปะทุจากปลั๊ก หรือเบรกเกอร์ตัดการทำงานบ่อยผิดปกติ
• - ใช้งานไฟฟ้าอย่างถูกวิธี ไม่เสียบปลั๊กพ่วงซ้อนกัน และควรถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ให้ความร้อนสูงทุกครั้งหลังใช้งาน
• 

ไฟลัดวงจรต้องทำอย่างไร ?

หากสงสัยว่าเกิดไฟลัดวงจรหรือพบประกายไฟ หรือมีควันพุ่งออกมาจากจุดใดจุดหนึ่งในบ้าน สิ่งสำคัญคือ การตั้งสติและทำตามขั้นตอนดังนี้ทันที

• - ตัดไฟที่เมนหลัก ให้รีบไปที่ตู้ควบคุมไฟ แล้วสับเมนเบรกเกอร์ลงทันที นี่คือวิธีที่ช่วยหยุดพลังงานต้นทางได้เร็วที่สุด
• - ห้ามใช้น้ำดับไฟเด็ดขาด กฎเหล็กที่ต้องจำคือ ห้ามสาดน้ำใส่จุดที่เกิดไฟไหม้จากไฟฟ้า เพราะน้ำเป็นตัวนำไฟฟ้าที่ทำให้ถูกไฟดูดอย่างรุนแรง ควรใช้ถังดับเพลิงชนิดเคมีแห้ง หรือชนิดก๊าซ CO2 เท่านั้น
• - แจ้งเหตุและอพยพ หากเพลิงเริ่มลามและไม่สามารถควบคุมได้ ให้รีบพาทุกคนออกจากตัวอาคารทันที แล้วโทรแจ้งหน่วยดับเพลิงที่เบอร์ 199 โดยเร็วที่สุด

ซื้ออุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้าที่เชื่อถือได้จาก Thai Electricity

หากคุณกำลังมองหาอุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้าที่เชื่อถือได้ สามารถเลือกซื้อเบรกเกอร์กันดูดราคาคุ้มค่าและได้มาตรฐานสากลได้ที่ Thai Electricity เรามีเบรกเกอร์หลากหลายรุ่นที่ตอบโจทย์ทั้งการป้องกันไฟเกินและไฟรั่ว ผลิตจากวัสดุไม่ลามไฟ และผ่านการทดสอบอย่างเข้มงวดเพื่อให้คุณมั่นใจว่าระบบไฟในบ้านจะปลอดภัยจากการลัดวงจรตลอด 24 ชั่วโมง

สามารถซื้อผ่านออนไลน์ หรือเลือกชมสินค้าจริงได้ที่สำนักงานของเรา ตั้งอยู่บนถนนรามอินทรา กิโลเมตรที่ 10 เดินทางสะดวก มีที่จอดรถ เปิดให้บริการวันจันทร์-วันเสาร์ ตั้งแต่เวลา 8.30-17.30 น.

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับไฟลัดวงจร (FAQs)

Q: ไฟลัดวงจรกับไฟเกินแตกต่างกันอย่างไร ?

A: ไฟเกิน (Overload) คือการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้ามากเกินกว่าที่สายไฟจะรับไหวจนเกิดความร้อนสะสม แต่ไฟลัดวงจร (Short Circuit) คือสภาวะที่สายไฟสองเส้นแตะกันโดยตรงทำให้กระแสไฟฟ้าพุ่งสูงขึ้นในพริบตา ซึ่งรุนแรงและก่อให้เกิดประกายไฟจนนำไปสู่ไฟไหม้ได้รวดเร็วกว่ามาก

Q: หากเบรกเกอร์ตัดแล้ว เราควรพยายามสับสวิตช์ขึ้นซ้ำ ๆ หรือไม่ ?

A: ไม่ควรทำเด็ดขาด หากเบรกเกอร์ตัดทันทีที่สับขึ้น แสดงว่ายังมีจุดที่ลัดวงจรหรือไฟรั่วอยู่จริง การฝืนดันขึ้นซ้ำ ๆ จะทำให้จุดที่ลัดวงจรเกิดความร้อนสะสมจนฉนวนละลายลุกลามหนักกว่าเดิม หรืออาจเกิดการระเบิดที่ตัวเบรกเกอร์ได้ ควรไล่ถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าออกให้หมดก่อน แล้วจึงลองสับขึ้นอีกครั้ง หากยังตัดอยู่ต้องเรียกช่างทันที

Q: ฝนตกหนักหรือความชื้นในผนัง ทำให้เกิดไฟลัดวงจรได้จริงไหม ?

A: มีความเป็นไปได้สูง หากมีการเดินสายไฟที่ฉนวนเริ่มปริแตกในผนัง หรือจุดต่อไฟไม่มีกล่องกันน้ำที่มิดชิด ความชื้นจากฝนจะเป็นตัวนำให้กระแสไฟฟ้ากระโดดข้ามขั้วได้ง่ายขึ้น ดังนั้น จุดติดตั้งไฟนอกบ้าน หรือกิ่งโคมไฟสนาม จะต้องตรวจสอบซีลกันน้ำให้สมบูรณ์อยู่เสมอเพื่อป้องกันเหตุไฟลัดวงจรในช่วงหน้าฝน

ข้อมูลอ้างอิง

1. ไฟไหม้ใคร ๆ ก็โทษไฟฟ้าลัดวงจร แล้วความจริงเป็นอย่างไร MEA พามารู้จักคำว่า "ไฟฟ้าลัดวงจร" แบบเจาะลึก. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 เมษายน 2569 จาก https://www.mea.or.th/electricity/electricity-tariffs/shortcircuit
2. ไฟฟ้าลัดวงจร คืออะไร รู้สาเหตุและ 5 วิธีป้องกันไฟฟ้าลัดวงจร ทำอย่างไร. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 เมษายน 2569 จาก https://www.ddproperty.com/คู่มือซื้อขาย/วิธีป้องกันไฟฟ้าลัดวงจร-ก่อนวอดวาย-21411